Historia Szkoły Filialnej w Zalesiu

Najdawniejsze czasy szkoły w Zalesiu są trudne do odtworzenia. Pierwszą pewną informacją o szkole jest umowa regulująca stosunki włościańskie w Zalesiu z dnia 23 kwietnia 1830 roku zawarta między chłopami,  a Karolem Stablewskim. Na podstawie tej umowy przeznaczył dziedzic gromadzie na wyposażenie szkoły 6 mórg 137 prętów ziemi. U podstaw tej decyzji leżał dekret o regulacji stosunków włościańskich z 8 kwietnia 1823 roku. Przy dokonywaniu nowych pomiarów gruntów wyznaczano w wielu wypadkach pewną ilość ziemi dla istniejących lub mających powstać szkół. Właśnie dzięki temu nadaniu w 1835 roku postawiono w obecnym miejscu budynek szkolny. Uwłaszczenie chłopów odegrało więc niemałą rolę  w procesie upowszechniania edukacji. W 1843 roku na wniosek Wydziału Literackiego Kasyna Gostyńskiego  z dnia 11 stycznia 1843 roku utworzono przy szkołach wiejskich 15 czytelni ludowych. Jedna z takich placówek powstała również w Zalesiu, co stanowi potwierdzenie istnienia szkoły elementarnej w tej miejscowości. W 1867 roku pierwszy raz progi szkoły przekroczyło 15 uczniów. Nauczycielem w tym czasie musiał być Walenty Bielski, ponieważ jego nazwisko odnajdujemy w dokumentach szkolnych do roku 1880. Dalsze losy Walentego Bielskiego są nieznane. W tym samym roku przyszedł do Zalesia na posadę pierwszego nauczyciela Amandus Schach, który był pochodzenia niemieckiego. W pobliskim Borku w 1906 roku rozpoczął się strajk szkolny i trwał do 15 maja 1907 roku, a związany był z zarządzeniem władz pruskich zgodnie z którym nauka religii miała odbywać się w języku niemieckim. Wiemy, że takiego strajku nie było w Zalesiu. Dnia 1 grudnia 1909 roku został przeniesiony do Zegrza Adolf Franz, który był drugim nauczycielem.  Nie zachowały się żadne dokumenty mówiące od kiedy zajmował to stanowisko w szkole w Zalesiu. Po jego odejściu jedynym nauczycielem był więc Schach. Sytuacja taka trwała do 1 kwietnia 1912 roku, kiedy pracę rozpoczął nauczyciel Conrad. Możemy przyjąć, że nauczyciele: Bielski, Schach, Franz, oraz Konrad  są jedynymi, których znamy z czasów pruskiej niewoli. Rozpoczęta w 1914 roku I wojna światowa nie przerwała funkcjonowania szkoły w Zalesiu chociaż podczas jej trwania wielu nauczycieli zostało powołanych do wojska. Sytuacja taka nie ominęła Zalesia. 7 października 1917 roku nauczyciel Conrad odszedł na front. Organizacja roku szkolnego po odzyskaniu niepodległości przedstawiała się następująco: rok szkolny 1918/1919 kończył się 9 kwietnia, czyli z chwilą rozpoczęcia się ferii wielkanocnych, nowy rok szkolny rozpoczynano po wspomnianych feriach 24 kwietnia 1919 roku. Szkoła w Zalesiu była w tym czasie jedną z 23 dwuklasowych katolickich szkół elementarnych. Na podstawie rozporządzenia Prezesa regencji poznańskiej w szkołach ludowych mogli uczyć tylko nauczyciele – Polacy i Niemcy, którzy znali dobrze język polski. Dzięki temu w Zalesiu swoje stanowisko mógł nadal zajmować Schach, który dobrze znał język polski. Pojawiły się jednak trudności z kadrą. Świadczy o tym  następująca informacja: „Z braku drugiego nauczyciela jest pierwszy nauczyciel zniewolony. Takowego zastąpić. Jako wynagrodzenie jemu przynależne uchwalamy na rok 360 marek”. 30 października 1919 roku podjęto decyzję o rozpoczęciu kursu dokształcającego dla wypuszczonej młodzieży oraz zobowiązano nauczyciela  do zakupu na koszt kasy szkolnej kilku obrazków o tematyce narodowej oraz książek do biblioteki. Jeden obraz podarował szkole dziedzic Kazimierz Stablewski. Podarował również ze swojej prywatnej biblioteki kilka odpowiednich dla młodzieży książek. Dach budynku szkolnego wymagał naprawy, a izby lekcyjne oraz mieszkania nauczycieli gruntownego malowania. Prace te wykonano w latach 1920-1922. Po 42 latach pracy w grudniu 1922 roku odszedł ze swego stanowiska dotychczasowy kierownik szkoły Schach. Nowym kierownikiem została Nazalewiczówna, która zajmowała to stanowisko do lutego 1925 roku. Krótki okres kierownikiem była Siubówna, bo tylko do 16 listopada 1927 roku, kiedy kierownikiem został Bronisław Stojałkowski. Po jego odejściu Rada Miejscowa Szkolna stwierdziła, że książka inwentarzowa była prowadzona niedbale. Skreślenia i zalepienia nie pozwalały zorientować się w stanie inwentarza. Konflikt został zażegnany dzięki interwencji Inspektora Powiatowego, którego nazwiska Księga nie wymienia. Ostatnim kierownikiem szkoły przed wybuchem II wojny światowej został 1 września 1934 roku Ignacy Zimny. Należy nadmienić, że 1 września 1931 roku został podniesiony stopień organizacyjny szkoły przez utworzenie trzeciej klasy. Pomieszczenia na klasę i mieszkanie dla trzeciego nauczyciela były dzierżawione. W okresie pełnienia przez Ignacego Zimnego funkcji kierownika  podjęto działania zmierzające do budowy nowej szkoły. Dotychczasowy budynek, w którym uczyło się 141 dzieci nie nadawał się do użytku. Początkiem tych działań było sprawozdanie Rady Szkolnej Miejscowej z dnia  8 października 1936 roku opisujące aktualny stan budynku. Dawało ono dość dokładny obraz ówczesnej bazy materialnej szkoły. Odpowiednie pisma wysłano również do Powiatowego Inspektora Szkolnego, Starosty oraz Wójta. Starania zakończyły się powodzeniem. W latach 1936-37 na starych fundamentach została wzniesiona nowa szkoła. Dzięki tej budowie szkoła otrzymała trzy izby lekcyjne i mieszkanie dla nauczyciela. W czasie budowy dzieci uczyły się w sali należącej do dworu. Uroczyste poświęcenie nowo postawionych klas nastąpiło 3 listopada 1937 roku. Po mszy świętej odprawionej w kaplicy przemaszerowano w uroczystym korowodzie do szkoły, gdzie nastąpiło poświęcenie trzech nowych klas oraz dwóch krzyży. Życzenia pomyślności  i owocnej pracy złożył Stefan Baranowski ówczesny administrator majątku. W nowym roku szkolnym 1937/38 naukę pobierało 136 uczniów, których nauczało trzech nauczycieli. Ostatni rok przed II wojną światową został zainaugurowany 1 września 1938 roku. Dla powyższego rysu historycznego szkoły z lat 1918-1938 cennym źródłem okazała się „Księga protokółów Rady Szkolnej Miejscowej” z lat 1906-1938. Wybuch wojny, klęska wrześniowa, a potem okupacja położyły kres dalszemu rozwojowi szkolnictwa. Okupant stosował represje w stosunku do polskich dzieci. Szkołę w Zalesiu przeznaczył tylko dla dzieci niemieckich, które uczyły się przez całą okupację w tutejszym budynku. Dzieci polskie od listopada 1939 roku do ferii zimowych 1944 roku pobierały naukę w języku niemieckim w sali Wojciecha Kubiaka. Nauczycielką była rodowita Niemka Erika Schtelter. W 1944 roku szkoła niemiecka dla polskich dzieci została zamknięta. Starsze dzieci musiały chodzić do pracy, ponieważ dziecko polskie od 12 lat stawało się pracownikiem stałym i pracowało od 10 do 12 godzin dziennie. Dzieci pracowały w tutejszym majątku lub u gospodarzy niemieckich. Okres okupacji sprawił, że zniszczony został  sprzęt, pomoce naukowe, biblioteka i niestety większość akt szkolnych. Po wyzwoleniu Zalesia przystąpiono do zorganizowania nauki. Zadanie  było trudne, ponieważ nauczyciele zatrudnieni przed wojną nie powrócili do swojej placówki. Inspektor szkolny Jan Rutkowski mianował z tego względu kierownikiem szkoły w Zalesiu Ludwika Jankowiaka, który swoje stanowisko objął 13 lutego 1945 roku. Posadę nauczycielki powierzono jego żonie Michalinie Jankowiak. Pierwszy raz po wojnie naukę rozpoczęto 17 lutego 1945 roku. Liczba uczniów w poszczególnych klasach była następująca:

  • klasa I   –        27 dzieci
  • klasa II   –       41 dzieci
  • klasa III –       14 dzieci

W miesiącu maju, czerwcu i lipcu naukę podjęło dalszych 37 dzieci w klasie pierwszej. Z powyższego powodu zaistniała konieczność utworzenia w czerwcu dwóch równoległych klas pierwszych. Również w pozostałych oddziałach liczba dzieci uległa zmianie. Zakończenie roku szkolnego nastąpiło 14 lipca 1945 roku po normalnych zajęciach. Uchwałą Rady Pedagogicznej promowano wszystkie dzieci z wyjątkiem tych, które podjęły naukę w terminie późniejszym. Obwód szkolny Szkoły Podstawowej w Zalesie ulegał licznym zmianom na przestrzeni lat. Bezpośrednio po II wojnie światowej obejmował 5 miejscowości: Zalesie, Wygoda, Zacisze, Drogoszewo oraz Lafajetowo. W roku szkolnym 1946/47 podniesiono stopień organizacyjny szkoły, dodając klasę piątą. W wyniku tej zmiany do szkoły w Zalesiu zaczęły uczęszczać dzieci spoza obwodu szkolnego: Michałowo (obwód Michałowo) i Grodnica (obwód Koszkowo). W roku szkolnym 1947/48 podniesiono stopień organizacyjny szkoły do sześciu klas. Do szkoły zaczęły uczęszczać dzieci spoza obwodu szkolnego: Dąbrówka (obwód Strumiany) oraz Ustronie (obwód Strumiany). W dniu 1 października 1948 roku wprowadzono w szkole naukę języka rosyjskiego, a od 5 grudnia 1949 roku rozpoczęto kurs dla analfabetów, z którego skorzystało 7 osób. Na początku roku szkolnego 1949/50 uległ ponownej zmianie obwód szkolny. Miejscowość Drogoszewo włączono do obwodu szkolnego Michałowo, a dzieci z części Strumian zaczęły uczęszczać do Zalesia. Stopień organizacyjny szkoły został kolejny raz podniesiony w roku szkolnym 1950/51 do siedmiu klas. Zmieniona została również nazwa placówki  na Szkoła Ogólnokształcąca Stopnia Podstawowego, a dzieci z Koszkowa zaczęły uczęszczać do szkoły w Wycisłowie. Religia stała się przedmiotem nadobowiązkowym  z dniem 8 października 1956 roku. Zmiany nastąpiły nie tylko w programie nauczania ale również  w wyglądzie i bazie szkoły. Poprawę warunków lokalowych uzyskano przez podział w 1958 roku dużej izby lekcyjnej numer 3. W czasie prac budowlanych nauka odbywała się na korytarzu szkolnym. Zmianie uległ również wygląd szkoły i jej otoczenia. Wspólnym wysiłkiem grona pedagogicznego oraz mieszkańców Zalesia budynek został otynkowany, wybudowano drogę oraz chodnik. Wbrew woli społeczeństwa nauka religii została usunięta ze szkoły z dniem 1 września 1961 roku. Wymienione wcześniej prace nie zmieniły faktu, że nadal istniała konieczność rozbudowy szkoły. Inicjatywa taka została wysunięta na zebraniu Komitetu Rodzicielskiego 15 listopada 1963 roku. Kierownikiem szkoły był już wtedy od 1 września 1962 roku Lechosław Białęski. Zastąpił on dotychczasowego kierownika Ludwika Jankowiaka, który przeszedł na emeryturę i wyprowadził się do Borku Wielkopolskiego. W roku szkolnym 1966\67 część Lafajetowa włączono do obwodu szkolnego Szkoły Podstawowej w Szelejewie. Sprawa budowy nowych pomieszczeń szkolnych stała się punktem przetargów poszczególnych władz. Nie tylko jednak budynek stwarzał problemy. Podczas objazdu wszystkich szkół przez Komisję Kultury i Spraw Socjalnych Gminnej Rady Narodowej w Borku, która 24 sierpnia 1970 roku przebywała w Zalesiu, stwierdzono, że otoczenie szkoły nie należy do estetycznych. Rada Pedagogiczna postanowiła zmienić wygląd otoczenia przy pomocy uczniów klas starszych. Prace trwały od września 1970 roku do czerwca 1974 roku. W tym samym czasie mimo wcześniejszych deklaracji, że rozbudowa szkoły w Zalesiu nie jest ujęta w najbliższych planach, przystąpiono do budowy ubikacji szkolnych, pokoju nauczycielskiego oraz dwóch izb lekcyjnych dla klas I-IV (jedna tymczasowo na korytarzu). Prace dzięki ofiarności społeczeństwa posuwały się szybko. Uczniowie klas I-IV naukę w nowych pomieszczeniach szkolnych rozpoczęli 15 grudnia 1971 roku. Dotychczas ich klasy mieściły się w pałacu należącym do PGR. Rozbudowa szkoły była dużym osiągnięciem jej kierownika Lechosława Białęskiego, który zmarł 26 lutego 1974 roku w wieku 44 lat po długiej i ciężkiej chorobie. W kronice szkolnej znajdujemy zapis: „Chorowałem od marca 1962 roku. Przez cały okres byłem pod kontrolą lekarską w Poznaniu, ponieważ miejscowi lekarze na chorobie się nie poznali. Koszt leczenia choroby wyniósł 70 000 zł. Na chorobę nie wziąłem żadnego dnia wolnego, a do lekarza w Poznaniu jeździłem po południu. Leczyłem się prywatnie u dr T. Frąckowiaka ul. Armii Czerwonej. Władze szkolne oraz koledzy nie orientowali się w mojej chorobie. Od dnia 16 kwietnia 1973 roku stan mój bardzo się pogorszył, dlatego leczę się obecnie sposobami „domowymi” i metodą lekarza weterynarii z Międzyrzecza. Nadzieja   na wyleczenie – żadna”. Pogrzeb dyrektora odbył się w jego rodzinnym mieście Borku. W uroczystości pogrzebowej wzięła udział młodzież i grono nauczycielskie Szkoły Podstawowej w Zalesiu. W związku ze śmiercią Lechosława Białęskiego Wydział Oświaty, Kultury i Wychowania powierzył pełnienie obowiązków dyrektora szkoły na okres od 1 marca 1974 do 31 sierpnia 1974 roku Janinie Kowalskiej. Dnia 2 września 1974 roku wraz z rozpoczęciem nowego roku szkolnego stanowisko dyrektora szkoły objął Stanisław Starosta, były dyrektor Zasadniczej Szkoły Rolniczej w Borku Wlkp. Z każdym rokiem stan budynku szkolnego, a zwłaszcza najstarszej części ulegał pogorszeniu. Podejmowane działania kończą się niepowodzeniem. W 1981 roku przystąpiono do rozbudowy szkoły w Borku, co spowodowało, że plany rozbudowy szkoły w Zalesiu musiano odłożyć na następnych kilka lat. Zgodę na modernizację i rozbudowę szkoły udaje się uzyskać dopiero wtedy, gdy dobiegają końca prace w Borku. Po zakończeniu rozbudowy szkoły w Borku Wlkp. zmianie ulegają obwody szkół znajdujących się na terenie gminy. Z obwodu szkoły w Zalesiu zostaje wyłączona Grodnica, która zostaje włączona do obwodu szkoły w Wycisłowie oraz Strumiany, które zostają włączone do obwodu szkoły w Borku Wlkp. Całe Lafajetowo leżące w granicach administracyjnych gminy Piaski  zostaje włączone do obwodu szkoły w Szelejewie. Dzieci z części tej miejscowości, która należała do tej pory do obwodu szkoły w Zalesiu nadal do tej szkoły uczęszczają. Do obwodu szkolnego Szkoły Podstawowej w Zalesiu zostaje natomiast włączona miejscowość Dąbrówka. W roku 1987 rozpoczynają się prace budowlane. Dyrektorem szkoły jest już Longina Kaczmarczyk, która objęła  to stanowisko z dniem 1 września 1985 roku. 1 września 1990 roku to ważna data w historii szkoły, do której po wielu latach przerwy  wraca nauczanie religii. W 1992 roku prowadzenie szkoły przejmuje gmina Borek Wlkp. Z tego względu zgodnie z nowymi przepisami ogłoszony zostaje konkurs na stanowisko dyrektora szkoły, do którego przystąpiła tylko Longina Kaczmarczyk i z dniem 1 września 1992 roku powierzona zostaje jej funkcja dyrektora szkoły na okres pięciu lat. W 1994 roku kończą się prace budowlane, które z wieloma przerwami trwały prawie 7 lat. Otwarcie szkoły jest wielkim sukcesem dyrektor Longiny Kaczmarczyk, której z dniem 1 września 1997 roku powierzona zostaje w wyniku konkursu ponownie funkcja dyrektora szkoły na okres pięciu lat. Niestety od 31 maja 1998 roku do 7 maja 1999 roku w związku z chorobą obowiązki dyrektora szkoły pełniła Elżbieta Wojtkowiak. Po przejściu z dniem 31 sierpnia 1999 roku Longiny Kaczmarczyk na emeryturę w związku z orzeczoną chorobą zawodową i zakazem wykonywania zawodu obowiązki dyrektora szkoły do czasu rozstrzygnięcia konkursu powierzono ponownie Elżbiecie Wojtkowiak. Z dniem 1 września 1999 roku po wprowadzeniu reformy w oświacie dzieci z miejscowości Michałowo oraz Drogoszewo nie należących  do obwodu szkoły w Zalesiu i administracyjnie leżące w gminie Piaski podejmują naukę w Zespole Szkół  w Piaskach. Uczniowie klasy szóstej oraz ósmej z tych miejscowości  do zakończenia nauki w szkole podstawowej uczęszczają jednak nadal do szkoły w Zalesiu. Od 1 września 1999 roku izbę lekcyjna nr 1 zaadaptowano na salkę gimnastyczną. W październiku rozstrzygnięty zostaje konkursu na stanowisko dyrektora szkoły, do którego przystąpiły trzy osoby.  W wyniku konkursu dyrektorem szkoły z dniem 1 listopada 1999 roku zostaje na okres pięciu lat Władysław Hałas. Ze względu na wprowadzenie nauczania na drugim etapie edukacyjnym informatyki zaistniała konieczność wygospodarowania pomieszczenia na pracownię komputerową. Uczyniono to  na przełomie maja  i czerwca 2000 roku przez podział izby lekcyjnej nr 2. Z dniem 1 lutego 2007 roku dyrektorem szkoły zostaje Pani Donata Matecka, która funkcję tę pełni do dnia 31 sierpnia 2016 roku.

W dniu 9 lutego 2016 roku na mocy uchwały Nr XX/114/2016 Rady Miejskiej Borku Wielkopolskiego z dnia 9 lutego 2016 roku przekształcono Szkołę Podstawową w Zalesiu w Szkołę Filialną w Zalesiu i przyporządkowano organizacyjnie Szkole Podstawowej im. Władysława Jagiełły w Borku Wielkopolskim. Z dniem 1 września 2016 roku na mocy uchwały Nr XXIV/141/2016 Rady Miejskiej Borku Wielkopolskiego z dnia 12 maja 2016 roku Szkoła Podstawowa im. Władysława Jagiełły w Borku Wielkopolskim wraz ze Szkołą Filialną im. Edmunda Bojanowskiego w Wycisłowie i Szkołą Filialną w Zalesiu oraz utworzonym Przedszkolem Samorządowym w Borku Wielkopolskim z oddziałami zamiejscowymi w Wycisłowie i Zalesiu weszła w skład Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Borku Wielkopolskim. W dniu 12 maja 2016 roku uchwałą Nr XXIV/143/2016 Rady Miejskiej Borku Wielkopolskiego ustalono plan publicznych szkół podstawowych i gimnazjów prowadzonych przez Gminę Borek Wielkopolski i określono ich obwody. Do obwodu Szkoły Podstawowej im. Władysława Jagiełły w Borku Wielkopolskim wraz ze Szkołą Filialną im. Edmunda Bojanowskiego w Wycisłowie i Szkołą Filialną w Zalesiu od 1 września 2016 roku należą:

  1. Miasto Borek Wielkopolski,
  2. Bruczków,
  3. Brześnica (Gmina Dolsk),
  4. Cielmice nr 11 i 12,
  5. Dąbrówka,
  6. Dorotów,
  7. Frasunek,
  8. Grodnica,
  9. Jawory,
  10. Jeżewo,
  11. Karolew,
  12. Koszkowo,
  13. Liż,
  14. Osówiec,
  15. Siedmiorogów Pierwszy,
  16. Skoków,
  17. Skokówko,
  18. Stawiszyn,
  19. Strumiany,
  20. Studzianna,
  21. Trzecianów,
  22. Trzecianów Osiedle,
  23. Ustronie,
  24. Wroniny,
  25. Wycisłowo,
  26. Wygoda,
  27. Zacisze,
  28. Zalesie.

Opracowanie: Władysław Hałas

Komentarze są wyłączone.